Sosyal medya kullanıcılarını yakından ilgilendiren bir davada, daha önce yayımlanmış bir videoyu kendi hesabından yeniden paylaşan kişiye verilen hapis cezası Yargıtay tarafından hukuka uygun bulundu.
Davaya konu olayda bir kişi, darbedildiği anlara ilişkin görüntüleri kendi sosyal medya hesabında yayımladı. Görüntüler daha sonra başka bir kişi tarafından rızası dışında yeniden paylaşıldı. Görüntülerin sahibinin şikayeti üzerine paylaşımı yapan kişi hakkında, "kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya yayma" suçundan dava açıldı.
İLK DERECE MAHKEMESİ BERAAT VERDİ
Bursa 9. Asliye Ceza Mahkemesi, sanığın beraatine karar verdi. Dosyanın istinafa taşınmasının ardından beraat hükmü kaldırılarak sanığa 1 yıl 8 ay hapis cezası verildi.
Kararın temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 12. Ceza Dairesi, mahkumiyet hükmünü oy birliğiyle onadı.
Yargıtay, kişinin görüntülerini daha önce kendi sosyal medya hesabından yayımlamasının bunların kişisel veri niteliğini ortadan kaldırmadığını ve üçüncü kişilere rıza dışında yeniden paylaşma hakkı vermediğini belirtti.
PERRE Haber Ajansı, sosyal medya kullanıcıları açısından önemli sonuçlar doğuran kararın hukuki kapsamını Adıyaman Belediyesi iştiraki Yörem A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Av. Hakan Varan'a sordu.
'KAMUYA AÇIK OLMAK, SAHİPSİZ OLMAK DEĞİLDİR'
PERRE - Bir kişi kendi görüntüsünü sosyal medya hesabından yayımladıysa başkaları da bu görüntüyü serbestçe paylaşabilir mi?
Av. Hakan Varan - Hayır. Bu kararın verdiği en açık mesaj şudur: Bir içeriğin kamuya açık olması, o içeriğin sahipsiz olduğu anlamına gelmez. Kişinin kendisini belirlenebilir hale getiren fotoğraf ve videoları kişisel veri niteliğindedir. Kişinin bu veriyi kendi hesabından, kendi seçtiği bağlam ve amaçla paylaşması, üçüncü kişilere sınırsız kullanım ve yeniden yayma izni vermez.
İlgili kişi içeriğini belirli bir olayı anlatmak, yakın çevresiyle paylaşmak veya kendi yaşadığı mağduriyeti duyurmak amacıyla yayımlamış olabilir. Başka bir kişinin aynı görüntüyü farklı bir hesapta, farklı bir kitleye ve farklı bir amaçla ulaştırması ayrı bir hukuki değerlendirme gerektirir.
'PLATFORMUN PAYLAŞ BUTONU HUKUKİ İZİN BELGESİ DEĞİLDİR'
PERRE - Sosyal medya platformunun sunduğu "yeniden paylaş" veya "retweet" özelliğini kullanmak da suç oluşturabilir mi?
Av. Hakan Varan - Bir platformda "retweet", "repost" veya "yeniden paylaş" butonunun bulunması, kullanıcıya her içeriği hukuken serbestçe yayma hakkı tanımaz. Bu buton yalnızca teknik bir özelliktir; hukuki izin belgesi değildir.
Yeniden paylaşım, içeriğin yeni bir kullanıcı kitlesine ulaştırılması ve yayılma alanının genişletilmesi sonucunu doğurur. Paylaşılan fotoğraf veya videoda belirlenebilir bir kişi varsa, içerik kişisel veri niteliği taşıyorsa ve paylaşımı hukuka uygun kılan bir neden bulunmuyorsa ceza sorumluluğu gündeme gelebilir.
Bu nedenle "Ben yalnızca RT yaptım", "Video zaten internette vardı" veya "Herkes görebiliyordu" şeklindeki savunmalar, tek başına hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
'HER YENİDEN PAYLAŞIM OTOMATİK OLARAK SUÇ DEĞİLDİR'
PERRE - Bu karardan sonra yapılan her retweet veya yeniden paylaşım suç olarak mı kabul edilecek?
Av. Hakan Varan - Elbette hayır. Her yeniden paylaşım otomatik olarak suç oluşturmaz. Her olay kendi koşulları içerisinde değerlendirilmelidir. İçeriğin kişisel veri niteliği taşıyıp taşımadığı, kişinin belirlenebilir olup olmadığı, paylaşım için rızasının bulunup bulunmadığı, içeriğin hangi amaçla yayımlandığı ve paylaşımı hukuka uygun kılan başka bir nedenin mevcut olup olmadığı birlikte incelenir.
Haber verme hakkı, kamu yararı, ifade özgürlüğü ve eleştiri hakkı gibi unsurlar da somut olayın özelliklerine göre değerlendirmeye alınabilir. Ancak bu haklar da sınırsız değildir. Paylaşımın güncel, ölçülü ve kamu yararıyla bağlantılı olması; kişinin onurunu, özel hayatını ve kişisel verilerini gereksiz biçimde ihlal etmemesi gerekir.
Dolayısıyla bu karar "Bundan sonra her RT suçtur" şeklinde okunmamalıdır. Doğru sonuç şudur: Yeniden paylaşım yapmak, kullanıcıyı hukuki sorumluluktan otomatik olarak kurtarmaz.
'RIZA, BELİRLİ BİR PAYLAŞIMIN SINIRLARI İÇİNDE DEĞERLENDİRİLİR'
PERRE - Kişinin görüntüyü daha önce kendisinin yayımlamış olması rıza olarak kabul edilemez mi?
Av. Hakan Varan - Rıza, belirli bir konuya ilişkin ve bilgilendirmeye dayalı olmalıdır. Bir kişinin kendi görüntüsünü kendi hesabında paylaşması, o görüntünün başkaları tarafından istenilen mecrada, istenilen amaçla ve süresiz biçimde kullanılmasına izin verdiği anlamına gelmez.
Kişi kendi hesabındaki paylaşımı silebilir, görünürlüğünü sınırlandırabilir veya paylaşımın bağlamını değiştirebilir. Ancak içerik başka hesaplarda çoğaltıldığında kişi, görüntüsü üzerindeki fiilî kontrolünü kaybeder. Hukukun koruduğu değerlerden biri de kişinin kendi verisinin geleceğini belirleme hakkıdır.
'YARGITAY'IN BU KONUDAKİ YAKLAŞIMI YENİ DEĞİL'
PERRE - Bu karar yeni bir hukuki yaklaşım mı ortaya koyuyor?
Av. Hakan Varan - Yargıtay'ın bu yöndeki yaklaşımı bütünüyle yeni değildir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 14 Şubat 2018 tarihli, 2017/2960 esas ve 2018/1541 karar sayılı hükmünde de kişinin fotoğraflarını daha önce kendi Facebook hesabında yayımlamasının fotoğrafların kişisel veri olma özelliğini değiştirmeyeceğini ve üçüncü kişilere rıza dışında yayımlama hakkı vermeyeceğini belirtmişti.
Son karar, bu hukuki yaklaşımın sosyal medyadaki yeniden paylaşım işlemleri açısından da önemini koruduğunu gösteriyor. Dijital ortamda bir içeriğin kolaylıkla kopyalanabilmesi, hukuk düzeninin kişisel verilere sağladığı korumayı ortadan kaldırmaz.
'İKİ SANİYELİK İŞLEMİN AĞIR SONUÇLARI OLABİLİR'
PERRE - Sosyal medya kullanıcıları bir içeriği yeniden paylaşmadan önce nelere dikkat etmeli?
Av. Hakan Varan - Kullanıcılar öncelikle içerikteki kişinin kimliğinin belirlenebilir olup olmadığına bakmalıdır. Fotoğraf, video, ses kaydı, telefon numarası, adres, sağlık bilgisi veya kişiyi tanımlamaya yarayan başka bir veri bulunuyorsa daha dikkatli hareket edilmelidir.
Paylaşımın kişiyi küçük düşürüp düşürmediği, özel hayatına müdahale edip etmediği, mağduriyetini artırıp artırmadığı ve kamu yararı taşıyıp taşımadığı da değerlendirilmelidir. Özellikle şiddet, kaza, sağlık durumu, çocuklar ve özel yaşama ilişkin görüntüler gelişigüzel paylaşılmamalıdır.
Mümkünse ilgili kişinin izni alınmalı; kamu yararı bulunan durumlarda ise kişinin kimliği gizlenmeli, yüzü ve ayırt edici bilgileri görünmez hale getirilmelidir. Kullanıcıların iki saniyede yaptığı bir paylaşım, içeriğin yayılma biçimine ve doğurduğu sonuca göre ceza ve tazminat sorumluluğuna yol açabilir.
'SİLMİŞ OLMAK SORUMLULUĞU KENDİLİĞİNDEN ORTADAN KALDIRMAZ'
PERRE - Şikayetten sonra paylaşımın silinmesi hukuki sorumluluğu sona erdirir mi?
Av. Hakan Varan - İçeriğin silinmesi mağduriyetin büyümesini önlemek bakımından önemlidir ancak daha önce gerçekleşen paylaşımı ve yayılmayı kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İçerik paylaşılmakla üçüncü kişilerin erişimine açılmışsa fiil tamamlanmış olabilir. Sonradan silme, somut olayın değerlendirilmesinde dikkate alınabilecek bir davranıştır fakat tek başına ceza veya tazminat sorumluluğunu sona erdirdiği söylenemez.
'SOSYAL MEDYADA DA HUKUK VARDIR'
Sosyal medyanın hukukun dışında bir alan olmadığını vurgulayan Varan, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
"Sosyal medyada yapılan işlemler gerçek hayattan kopuk değildir. Bir kişiye ait görüntüyü sokakta izinsiz biçimde dağıtmakla aynı görüntüyü binlerce kişiye sosyal medya üzerinden ulaştırmak arasında hukuki sorumluluk bakımından sonuç doğurabilecek bir fark yoktur.
Kullanıcılarımızın 'İçerik zaten yayımlanmıştı' düşüncesiyle hareket etmemesi gerekir. Paylaşmadan önce birkaç saniye durup içeriğin başka bir kişinin hakkını ihlal edip etmediğini düşünmek, çok ciddi hukuki sorunların önüne geçebilir. Dijital özgürlük, başkalarının kişilik haklarına ve kişisel verilerine saygı gösterildiği ölçüde korunabilir."
Kaynak : PERRE