Samsatlı Lukianos'un düşünce mirasını yaşatmak amacıyla oluşturulan felsefe platformunun öncülüğünde, Samsat Belediyesinin katkılarıyla düzenlenen etkinlik, 31 Ekim 2026 Cumartesi günü Samsat Çok Programlı Anadolu Lisesi Konferans Salonu'nda gerçekleştirildi.
Programa Samsat Kaymakamı Hasan İnanç Gökçayır, Samsat Belediye Başkanı Halil Fırat, Yargıtay Üyesi Dr. Hamit Yelken, Kahta Belediye Başkan Yardımcısı Metin Alpkıray, Kahta Belediye Meclis Üyesi Abuzer Kaman, Adıyaman ve Çevre İlleri Süryani Kadim Metropolit'i Melki Ürek, farklı üniversitelerden akademisyenler ve çok sayıda vatandaş katıldı.
Samsat'ın tarihi ve kültürel mirasının düşünce dünyasıyla buluşturulmasını amaçlayan program, Felsefe Platformu Başkanı Prof. Dr. Mustafa Çevik ile Samsat Belediye Başkanı Halil Fırat'ın açılış konuşmalarıyla başladı.
LUKİANOS'UN TARİH, FELSEFE VE ELEŞTİRİ ANLAYIŞI ELE ALINDI
İki oturum halinde gerçekleştirilen programın ilk bölümü, Doç. Dr. Mehmet Türkan'ın moderatörlüğünde yapıldı.
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çevik, Samsatlı Lukianos'un tarih biliminin gelişimindeki yerini ve tarih yazımına yaklaşımını ele aldı.
Prof. Dr. M. Nesim Doru, düşünürün eleştirel yaklaşımını değerlendirdiği sunumunda Antik Yunan düşüncesiyle ilişkisine değinirken, Prof. Dr. Hüseyin Sarıoğlu, Lukianos'un felsefe eleştirisi ile Tehafüt geleneği arasındaki ilişkiyi inceledi.
Adıyaman Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Bekir Geçit, Lukianos'un eserlerinde mitolojik anlatıların yerini değerlendirirken, Doç. Dr. Abdülhamit Küçükaslan, düşünürün hiciv anlayışını Gödel'in eksiklik teoremleriyle ilişkilendiren bir sunum gerçekleştirdi.
Akademisyenler, Lukianos'un yaşadığı dönemin düşünce akımlarını eleştirel bir yaklaşımla değerlendirmesini ve eserlerinde kullandığı hiciv yöntemlerini farklı yönleriyle ele aldı.
İKİNCİ OTURUMDA HAKİKAT, AHLAK VE İRONİ KONUŞULDU
Öğleden sonra Prof. Dr. Mustafa Çevik'in moderatörlüğünde gerçekleştirilen ikinci oturumda, Lukianos'un hakikat, etik ve hiciv anlayışı farklı akademik yaklaşımlarla değerlendirildi.
İnönü Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Önal, Lukianos'un sofist düşünce geleneğiyle ilişkisini ele alırken, Prof. Dr. Emin Çelebi ve Dr. Ali Yalçın, düşünürün hakikat ve etik anlayışına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Doç. Dr. Yakup Yıldız, Lukianos'un Karun diyaloğu üzerinden ahlak eleştirisini ele aldı. Bitlis Eren Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Seyfettin İliter ise düşünürün eserlerinde dalkavukluk olgusunun ironi yoluyla nasıl işlendiğini değerlendirdi.
Doç. Dr. Mehmet Türkan, Lukianos'un Batı Rönesansı üzerindeki etkilerini ele alarak düşünürün Antik Çağ'dan sonraki dönemlerde edebiyat ve felsefe dünyasındaki yerini değerlendirdi.
Farklı üniversitelerden akademisyenlerin katkı sunduğu programda, Samsatlı Lukianos'un eserlerinde kullandığı hiciv, ironi ve sorgulayıcı anlatımın düşünce tarihindeki önemi üzerinde duruldu.
FIRAT: 'SAMSAT'IN DÜŞÜNCE VE KÜLTÜR MİRASINI GELECEK NESİLLERE TAŞIYACAĞIZ'
Samsat Belediye Başkanı Halil Fırat, etkinliğin ardından yaptığı açıklamada, ilçenin yalnızca tarihi yapıları ve kültürel zenginlikleriyle değil, insanlık düşünce tarihine kazandırdığı isimlerle de önemli bir mirasa sahip olduğunu vurguladı.
Fırat, "Samsat'ın düşünce ve kültür mirasını yaşatan 1. Samsatlı Lukiano Felsefe Günleri'ne ev sahipliği yapmanın gururunu yaşıyoruz. Samsatlı Lukiano Felsefe Platformunun öncülüğünde, belediyemizin katkılarıyla gerçekleştirdiğimiz 'Hiciv Filozofu Olarak Samsatlı Lukiano' başlıklı programda, bu topraklarda yetişmiş önemli düşünürlerden Lukianos'u farklı yönleriyle ele aldık." dedi.
Samsat'ın yetiştirdiği düşünürlerin daha geniş kitlelere tanıtılmasını amaçladıklarını belirten Fırat, açıklamasını şöyle sürdürdü:
"Samsat yalnızca tarihiyle değil, yetiştirdiği değerli düşünürleriyle de insanlık kültürüne katkı sunmuş kadim bir şehirdir. Amacımız, Samsat'ın bu köklü mirasını gelecek nesillere taşımak ve ilçemizi bilim, düşünce ve kültürle daha güçlü şekilde buluşturmaktır. Bu güzel buluşmanın geleneksel hale gelmesini diliyor, emeği geçen herkese teşekkür ediyorum."
AKADEMİSYENLERE VE KATILIMCILARA TEŞEKKÜR
Başkan Fırat, programın hazırlanmasına öncülük eden Felsefe Platformu Başkanı Prof. Dr. Mustafa Çevik'e ve sunumlarıyla etkinliğe katkı sağlayan akademisyenlere teşekkür etti.
Samsat Kaymakamı Hasan İnanç Gökçayır ile Yargıtay Üyesi Dr. Hamit Yelken'in de katılımından duyduğu memnuniyeti dile getiren Fırat, etkinlikte bulunan vatandaşlara ve organizasyonda emeği geçenlere teşekkürlerini iletti.
İki oturum halinde gerçekleştirilen programda katılımcılara yöreye özgü ikramlar da sunuldu.
SAMSATLI LUKİANOS KİMDİR?
Milattan sonra ikinci yüzyılda Fırat Nehri kıyısındaki antik Samosata kentinde, bugünkü Adıyaman'ın Samsat ilçesinde doğan Lukianos; hiciv, retorik ve diyalog türündeki eserleriyle Antik Çağ edebiyatının önemli isimleri arasında yer alıyor.
Yaşadığı dönemin felsefi akımlarını, toplumsal alışkanlıklarını, batıl inançlarını ve insan davranışlarını eleştirel bir dille işleyen Lukianos, özellikle ironi ve hiciv yoluyla geliştirdiği anlatım biçimiyle tanınıyor.
Düşünürün 'Gerçek Hikaye' adlı eseri, fantastik yolculuk anlatılarının ve bilim kurgu edebiyatının erken örnekleri arasında değerlendiriliyor. Diyalogları ve eleştirel anlatımı, kendisinden sonraki yüzyıllarda Avrupa edebiyatı ve düşünce dünyasında da etkili oldu.
Samsatlı Lukianos'un düşünce mirasının doğduğu topraklarda yeniden ele alınmasını sağlayan Felsefe Günleri ile ilçenin tarihsel kimliğinin yanı sıra bilimsel ve kültürel birikiminin de tanıtılması hedefleniyor. İlk kez düzenlenen etkinliğin gelecek yıllarda sürdürülerek geleneksel bir akademik ve kültürel buluşmaya dönüştürülmesi amaçlanıyor.
LUKİANOS MU, LUKİANO MU? ADLANDIRMA TARTIŞMASI
Samsat'ta düzenlenen felsefe etkinliğinin duyurularında düşünürün adının 'Lukiano' biçiminde kullanılması, program öncesinde akademik bir tartışmayı da beraberinde getirdi.
Adıyaman Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Murat Gökhan Dalyan, 7 Ekim 2026 tarihinde yayımladığı değerlendirmede, düşünürün adının Türkçedeki yerleşik kullanımının 'Samsatlı Lukianos' olduğunu belirterek 'Lukiano' biçiminin filolojik ve bilimsel dayanağının açıklanması gerektiğini ifade etti.
Dalyan, Cumhuriyet'in ilk klasik eser çevirilerinden günümüz akademik çalışmalarına ve kütüphane kataloglarına kadar uzanan yayın geleneğinde 'Lukianos' adının kullanıldığına dikkat çekti. Samsat Kaymakamlığının resmi yayınlarında da düşünürün aynı adla tanıtıldığını hatırlattı.
Düşünürün adı, farklı dillerde ve akademik yayınlarda çeşitli biçimlerde yer alıyor. Eski Yunanca adı 'Loukianos', Latince karşılığı 'Lucianus', İngilizcedeki yaygın kullanımı 'Lucian of Samosata' olarak bilinirken, Türkçede 'Samsatlı Lukianos' biçimi yerleşik kullanım olarak öne çıkıyor.
Uluslararası klasik filoloji çalışmalarında ve bibliyografik kayıtlarda bu tarihsel adlandırmaların esas alınması, Türkçe yayınlarda 'Samsatlı Lukianos' kullanımını akademik gelenek ve kaynak tutarlılığı bakımından daha uygun bir tercih haline getiriyor.
'Lukiano' biçimi ise etkinliğin düzenleyicilerinin tercih ettiği adlandırma olarak kullanılıyor. Bu tercihin dayandığı filolojik gerekçeye ilişkin kamuoyuna yansıyan tartışmalarda farklı değerlendirmeler bulunuyor.
Prof. Dr. Dalyan, değerlendirmesinde etkinliğin Samsat'ın kültürel mirasına katkısını önemsediğini, amacının organizasyonun değerini gölgelemek değil, düşünürün adının bilimsel ve tarihsel kaynaklarla uyumlu kullanılmasına katkı sunmak olduğunu vurguladı.
Samsatlı Lukianos'un doğduğu topraklarda bilimsel etkinliklerle anılması, ilçenin düşünce tarihindeki yerini yeniden gündeme taşırken, düşünürün adının yerleşik akademik terminolojiyle kullanılması da bu mirasın doğru tanıtılması açısından önem taşıyor.
Kaynak : PERRE