Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanan ve 10 Ekim 2026 tarihli, 33396 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 'Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik' yürürlüğe girdi.
Türkiye'den erişilebilen yerli ve yabancı sosyal ağ sağlayıcılarını kapsayan düzenlemeyle çocukların dijital ortamlarda korunması, yaşlarına uygun içeriklere erişimin sağlanması, kişisel verilerinin korunması ve sosyal medya kullanımının ebeveyn denetimine açılması amaçlanıyor.
Yeni sistemde sosyal medya platformları, hesap açmak isteyen kullanıcıların yaşlarını doğrulamakla yükümlü olacak. Yaş doğrulamasını geçemeyen veya 15 yaşını doldurmadığı belirlenen çocukların yeni hesap açma talepleri reddedilecek.
YAŞ DOĞRULAMASI E-DEVLET ÜZERİNDEN YAPILACAK
Yönetmeliğin 7'nci maddesine göre yaş doğrulaması, e-Devlet Kapısı üzerinden oluşturulacak bir belirteçle gerçekleştirilecek.
Kullanıcılar, Siber Güvenlik Başkanlığının e-Devlet üzerinden sunacağı hizmete kimlik doğrulamasıyla giriş yaparak yaş doğrulama belirteci oluşturabilecek. Oluşturulan belirteç, hesap açılmak istenen sosyal medya platformuna yüklenecek.
Sosyal medya şirketi, belirtecin doğruluğunu kontrol ederek kullanıcının hangi yaş grubunda bulunduğunu belirleyecek.
Belirteçte kullanıcının adı, soyadı, doğum tarihi, kimlik numarası veya sosyal medya kullanıcı adı bulunmayacak. Yalnızca 15 yaşını doldurup doldurmadığı ve 15 yaşını doldurmuşsa 18 yaşına ulaşıp ulaşmadığı bilgisi yer alacak.
Platformlar, söz konusu belirteci yaş doğrulaması dışında başka bir amaçla kullanamayacak.
MEVCUT SOSYAL MEDYA HESAPLARI DA KONTROL EDİLECEK
Düzenleme yalnızca yeni açılacak hesaplarla sınırlı kalmayacak. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce oluşturulan ve yaş doğrulama belirteciyle doğrulanmamış mevcut hesaplar da kontrol edilecek.
Sosyal medya platformlarının bu hesapların yaş doğrulama işlemlerini 31 Mart 2027 tarihine kadar tamamlaması zorunlu olacak.
Doğrulama sonucunda 15 yaşını doldurmadığı belirlenen çocukların hesapları, kullanıcı bilgilendirildikten sonra kapatılacak. Hesaplara ait kişisel veriler ve içerikler, itiraz süreci başlatılması halinde bu süreç tamamlanıncaya kadar korunacak. İtiraz yapılmaması durumunda ise veriler gecikmeksizin silinecek.
15 yaşını dolduran ancak 18 yaşına ulaşmayan kullanıcıların hesapları ise çocuklara özel güvenlik ve gizlilik kuralları çerçevesinde kullanılmaya devam edilebilecek.
15-17 YAŞ GRUBUNDA HERKESE AÇIK HESAP OLMAYACAK
Yeni yönetmelik, 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşından küçük kullanıcılar için sosyal medya kullanımını yeniden düzenliyor.
Bu yaş grubundaki çocukların sosyal medya hesapları gizli olacak. Platformlar, çocuklara hesaplarını herkese açık hale getirme seçeneği sunamayacak.
Çocukların takipçi listeleri ve takip ettikleri hesaplar diğer kullanıcılar tarafından görüntülenemeyecek. Ayrıca yalnızca çocuğun takip ettiği hesaplar özel mesaj gönderebilecek. Mesajlaşmalarda görüldü bilgisi de kullanılamayacak.
Sosyal medya şirketleri, çocukların profil fotoğraflarının, hesaplarının ve paylaşımlarının başkaları tarafından ekran görüntüsünün alınmasını önlemeye yönelik teknik tedbirler almakla yükümlü olacak.
CANLI YAYIN VE ARDIŞIK İÇERİK AKIŞINA KISITLAMA
Düzenlemeyle 15-17 yaş grubundaki çocukların sosyal medya hesaplarından canlı yayın açmasına izin verilmeyecek.
Çocukların uzun süre ekran başında kalmasını teşvik edebilen, görsellerin kaydırma, dokunma veya benzeri hareketlerle sürekli ve ardışık biçimde sunulduğu arayüzler de bu hesaplarda kullanılamayacak.
Platformlar, çocukların hesaplarını diğer kullanıcılara takip önerisi olarak gösteremeyecek. Aynı şekilde çocuklara da diğer hesaplar takip önerisi olarak sunulamayacak.
Telefon rehberleri, e-posta adres defterleri ve diğer uygulamalardaki kişi listeleri çocuk hesaplarıyla eşleştirilemeyecek.
Çocukların davranışlarına dayalı profilleme yapılamayacak ve kişisel verileri kişiselleştirilmiş ticari reklamlar için kullanılamayacak.
EBEVEYNLER KULLANIM SÜRESİNİ VE HARCAMALARI SINIRLANDIRABİLECEK
Yönetmelikle sosyal medya platformlarına ebeveyn kontrol araçları sunma zorunluluğu da getirildi.
Anne, baba veya yasal vasiler, bu araçlar aracılığıyla çocukların hesap ve özellik ayarlarını kontrol edebilecek. Sosyal medyada geçirilen süreyi izleyebilecek, günlük kullanım sınırları belirleyebilecek ve konum paylaşımına ilişkin denetim imkanlarından yararlanabilecek.
Satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemler ebeveyn onayına bağlanabilecek. Bu işlemler için harcama limiti de belirlenebilecek.
Ebeveyn kontrol araçlarının Türkçe sunulması, farklı cihazlarda kullanılabilmesi ve kolay erişilebilir olması zorunlu olacak.
Kontrol araçlarının etkinleştirilmesi çocuğa bildirilecek. Düzenlemede, ebeveyn denetiminin çocuğun mahremiyetini orantısız biçimde ortadan kaldırmaması gerektiği de vurgulandı.
HESABI KAPATILAN KULLANICILARA ÜCRETSİZ İTİRAZ HAKKI
Yaş doğrulamasının yanlış yapıldığını düşünen veya hesabının kapatılmasına itiraz etmek isteyen kullanıcılar için ücretsiz başvuru mekanizması oluşturulacak.
Sosyal medya şirketleri, Türkçe ve erişilebilir bir itiraz sistemi kurmakla yükümlü olacak. Başvurular yalnızca otomatik sistemler tarafından değerlendirilemeyecek, insan incelemesi de yapılacak.
İtiraz sonuçlanıncaya kadar kullanıcıların hesaplarındaki içerikler ve kişisel veriler silinemeyecek.
Kullanıcılar, platformların itiraz kararlarına karşı Siber Güvenlik Başkanlığına şikayette bulunabilecek veya yargı yoluna başvurabilecek.
KURALLARA UYMAYAN PLATFORMLARA YAPTIRIM UYGULANACAK
Yönetmelikte belirlenen yaş doğrulama, çocuklara özgü hizmet sunma ve ebeveyn kontrolü yükümlülüklerini yerine getirmeyen sosyal ağ sağlayıcılarına 5651 sayılı Kanun kapsamında yaptırım uygulanabilecek.
Yaptırım öncesinde platformlara aykırılık bildirilecek ve ihlalin niteliğine göre giderilmesi için makul süre tanınacak.
Yaptırımın belirlenmesinde ihlalin ağırlığı, süresi, etkilenen çocuk sayısı ve platformun yükümlülüklerini yerine getirmek için gösterdiği çaba dikkate alınacak.
SİBER GÜVENLİK BAŞKANLIĞINDAN SAHTE BAĞLANTI UYARISI
Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte yaş doğrulama işlemlerini bahane eden dolandırıcılık girişimlerine karşı da uyarı yapıldı.
Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı, işlemlerin yalnızca resmi e-Devlet internet sitesi veya mobil uygulaması üzerinden gerçekleştirilmesi gerektiğini bildirdi.
Vatandaşlardan, hesaplarının kapatılacağı iddiasıyla gönderilen sahte SMS, e-posta ve sosyal medya bağlantılarına itibar etmemeleri istendi.
Yaş doğrulama bahanesiyle e-Devlet şifresi, SMS doğrulama kodu, banka veya kredi kartı bilgisi isteyen kişilere karşı dikkatli olunması gerektiği belirtildi.
Şüpheli internet siteleri ve bağlantıların Siber Güvenlik Başkanlığına bildirilebileceği ifade edildi.
UYGULAMANIN TEKNİK AYRINTILARI AŞAMALI OLARAK DUYURULACAK
Siber Güvenlik Başkanlığı, yeni sistemin teknik işleyişine ve kullanıcıların izleyeceği adımlara ilişkin bilgilendirmelerin resmi kanallar ve ilgili sosyal medya platformları aracılığıyla aşamalı olarak paylaşılacağını duyurdu.
Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte yeni hesap açılışlarında yaş doğrulama yükümlülüğü başladı. Mevcut hesaplar için ise 31 Mart 2027 tarihine kadar geçiş süreci uygulanacak.
Kaynak : PERRE
